ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )
273
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )
دل آدمى از سرور و ابتهاج به معرفت خداوند پر شد مانعى نيست كه ديگران هم به آن معرفت دست يابند . اگر انسانى مالك همهء آنچه در زمين است بشود ديگر چيزى باقى نمىماند كه ديگران مالك شوند زيرا دايرهء امور مادى و دنيوى تنگ و محدود است . امّا علم را نهايت نيست ، و اگر انسانى به بعضى از علوم عالم شود اين امر مانع آن نيست كه ديگران هم به آن عالم گردند . پس روشن شد كه حسد به سبب مقصود بودن امرى است كه كفايت همه را نمىكند و خواست همگان را برنمىآورد . از اين رو ميان عارفان و خداشناسان و صاحبان مقامات برين الهى حسدى نيست زيرا در معرفت خداوند و نعمتهاى بهشت تنگى و محدوديت و مزاحمت وجود ندارد ، و لذا خداى سبحان دربارهء ايشان مىفرمايد : « وَنَزَعْنا ما في صُدُورِهِمْ مِنْ غِلِّ اخْوانا عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلينَ » 15 : 47 ( حجر ، 47 ) « كينه [ و حسدى ] كه در سينه هايشان بوده به در آوريم و برادروار بر تختها روبروى هم قرار دارند » . بلكه بايد گفت كه حسد از صفات گرفتاران زندان دنياست . پس اى دوست من ، اگر بر خود مهربان باشى و آبادى و راحت سراى آخرت بخواهى نعمتى را طلب كن كه مزاحمتى براى آن نيست و لذّتى را بجو كه چيزى آن را تيره و مكدّر نكند . و آن لذت جز معرفت خدا و حب و انس به او و از همه گسستن و به جناب قدس او پيوستن نيست . و اگر از چنين حالتى لذت نمىبرى و به آن اشتياق ندارى و لذتهاى تو منحصر است به امور حسّى و وهمى و خيالى ، بدان كه جوهر ذات تو معيوب و از عالم انوار محجوب است ، و به زودى با چهارپايان و شياطين قرين و محشور خواهى شد و در اسفل السّافلين با آنها در غل و زنجير خواهى بود . و مثل تو در عدم درك اين لذت همچون كودك و عنّين است كه لذت جنسى را ادراك نمىكند . پس همان گونه كه اين لذت مخصوص مردان سالم است ، همچنين ادراك لذت معرفت مخصوص مردانى است كه : « لا تُلْهيهِمْ تِجارَةٌ وَلا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ الله » 24 : 37 ( نور ، 37 )